Interview met Harry Kat in het JBN Magazine Voorjaar 2016

Harry Kat JBN Magazine voorjaar 2016

Onderstaand een stuk uit het JBN Magazine Voorjaar 2016 met een interview van onze Aikido leraar Harry Kat, die naast de lessen in Made ook de lessen Aikido verzorgt in Teteringen. Het stuk is geschreven door Dimme van der Hout.

OVER DE AUTEUR
Dimme van der Hout begon in juli 2010 met Aikido bij Budo Akademie Shudokan in Utrecht onder Alexis Brouwer sensei. Sinds zijn leraar Carel Zappeij (7e Dan) ophield met wekelijks lesgeven, traint hij nu bij Wilko Lok (5e Dan) en Hans Mertens (5e Dan) bij de Gé Koning Dojo in Amsterdam. In 2015 behaalde hij zijn shodan. Tijdens zijn zoektocht binnen aikido besloot hij om verschillende sensei te interviewen en te vragen naar hun verhaal over Aikido.
Het eerste interview is met Harry Kat (6e Dan), docent bij Aikido Nantoka Naru in Teteringen.

 

“ Zeker de eerste jaren ben ik zeer geïnspireerd door Sugano sensei. Zijn wijze van lesgeven sprak mij zeer aan.”

Wanneer ben je begonnen met aikido en bij welke sensei?

Ik ben in maart 1982 met aikido begonnen bij Chris de Jongh in Drachten. Al heel snel ben ik stages gaan volgen bij Sugano sensei en Tamura sensei. Zeker de eerste jaren ben ik zeer geïnspireerd door Sugano sensei. Zijn wijze van lesgeven sprak mij zeer aan. Tamura Sensei was in die tijd als leraar ontoegankelijker. Ik zag hem ook veel minder frequent. Tamura sensei zag ik ongeveer twee keer per jaar, Sugano sensei bijna iedere maand.

In 1983 ben ik begonnen met het deelnemen aan stages in Frankrijk, onder andere in Lesneven. Toen Sugano sensei naar New York vertrok ben ik Tamura sensei en Claude Pellerin intensief gaan volgen. Bij Claude train ik tot de dag van vandaag. Daarnaast heb ik incidenteel stages gevolgd bij veel andere sensei, zoals Yamada en Christian Tissier.

Dat zijn grote namen. Kun je wat meer vertellen over deze sensei en het verschil in hun manier van lesgeven?

Sugano inspireerde mij vooral door zijn toegankelijke wijze van lesgeven, zijn bescheidenheid en het stevige werktempo. Tamura sensei inspireerde door zijn onnavolgbare belichaming van het aikido. Alles leek te kloppen en dat gecombineerd met aandacht voor al zijn leerlingen. In feite heeft hij op mij de grootste indruk gemaakt.

Claude Pellerin is voor mij de lijn met het aikido van Tamura sensei, uiteraard met groot respect voor Claude zelf. Met andere woorden: hij is veel meer dan alleen een boodschapper.

Heb je ooit andere martial arts beoefend?

Ik heb alleen maar aikido bestudeerd. Tussendoor heb ik een aantal jaar Tai Chi gedaan maar hier ben ik niet dieper op ingegaan. Wel heb ik bijna tien jaar Shiatsu gestudeerd en dat heeft een grote invloed gehad op mijn aikido beoefening. Meer besef van aanraken, spanning en ontspanning en het begrip van wat Ki doet in het leven.

Zie jij een meerwaarde in het beoefenen van andere martial arts naast aikido en zo ja welke? Zo nee waarom niet?

Natuurlijk is het interessant om naast aikido een andere krijgskunst te beoefenen. Ik heb het niet gedaan omdat het in mijn situatie van invloed zou zijn op de tijd die ik aan aikido besteed.

Aikido komt uit Japan, namen zijn in het Japans, rituelen in het Japans. Kunnen wij dat als westerlingen wel echt begrijpen?

Ik ben nooit in Japan geweest en dat is niet nodig om te studeren. Het land bezoeken zou natuurlijk wel leuk zijn. In de loop van de jaren ben ik wel wat meer gaan begrijpen van de rituelen en achtergronden maar ik ben er eerlijk gezegd niet dieper op ingegaan. In mijn Shiatsu opleidingen heb ik veel les gehad van Sasaki sensei. Deze sensei sprak veel over het concept Ki maar ergens bleef het wat op afstand en begreep ik in detail niet echt wat hij bedoelde.

Is er een graad geweest waarbij het behalen een bijzondere betekenis had voor je?

Het behalen van mijn 4e Dan heb ik zelf als het meest bijzonder ervaren. Ik ben namelijk de eerste keer gezakt bij Tamura sensei en eigenlijk wist ik dat van tevoren. Ik was te weinig geconcentreerd en gedisciplineerd. Direct na het examen heb ik een stage gevolgd bij Tamura sensei in Frankrijk en daar heb ik meer dan gemiddeld de aandacht gekregen van de sensei. Dat heeft mij bijzonder geïnspireerd en gestimuleerd. Je kunt je voorstellen dat ik de tweede keer dat ik examen deed zeer geconcentreerd was!

“Het behalen van mijn 4e Dan heb ik zelf als het meest bijzonder ervaren.”

Er zijn mensen die zo snel mogelijk naar het volgende examen toewerken en er zijn mensen die niks om graden geven. Zijn examens belangrijk volgens jou?

Examens zijn zeker belangrijk! Ze geven focus en bevorderen daarmee het leren in zekere zin. Je leert met spanning omgaan. Zo zou je kunnen leren dat je niet meteen verongelijkt hoeft te zijn als het niet meteen lukt.

Je zou kunnen zeggen dat aikido een technische component en een spiritueel component in zich heeft. Hoe zie jij dat?

Aikido is voor mij fysiek, technisch en spiritueel. Dat loopt permanent door elkaar heen. Ik mag graag flink fysiek trainen maar voel ook sterk de momenten dat ik in balans en niet in balans ben. Niet alleen fysiek maar zeker ook mentaal.

Pas jij aikido toe in het dagelijks leven?

Ja, bijvoorbeeld bij besprekingen waarin lastige zaken besproken moeten worden. Conflicten en tegengestelde belangen kan ik aantoonbaar beter hanteren. In het bijzonder gebruik ik de principes van het aikido in het trainen van personeel die omgaan met cliënten met zeer ernstig probleemgedrag die zich uit in verbale en fysieke agressie. Dit is een zeer lastige opgave voor de medewerker. Hij/zij moet het indringende gedrag hanteren, voorkomen dat hij zelf beschadigd wordt en tegelijkertijd de, vaak zeer angstige cliënt, veiligheid bieden.

Er schijnt een duidelijk verschil te zijn in les volgen en les geven. Bij welke graad en waarom heb je besloten om les te gaan geven?

Ik ben al heel snel les gaan geven door omstandigheden, er was op dat moment niemand anders. Naar mijn mening moet je tenminste 2e Dan zijn wil je les kunnen geven en dan ook zelf nog les krijgen (en trainen natuurlijk).

Docentschap vraagt ook om geduld en het is ook niet altijd even dankbaar. Het kan zijn dat iemand na veel investeren er weer mee ophoudt, of naar een andere dojo gaat. Hoe ga je hier mee om?

Het komen en gaan van mensen is voor mij een gegeven. Het is jammer en ik heb het ook veel gezien. Ik heb wel moeite met mensen die vertrekken en dan doen alsof ze nooit bij je getraind hebben. Op zo’n moment zie je dat het beoefenen van aikido niet per definitie leidt tot een evenwichtiger mens zijn.

Dat is mij persoonlijk ook opgevallen. Dat er binnen de (Nederlandse) aikido wereld best wat ego en onenigheid bestaat. Hoe zie jij dit?

Tamura sensei heeft daarover ooit eens gezegd ‘dat heeft niks met aikido te maken, dat zijn de mensen’. En het is ook wel logisch, mensen ontlenen veel betekenis aan aikido. Dat is niet perse goed, maar het is ook niet erg. Je komt het tegen.

Hoe kijk je aan tegen het ‘vinden’, zeg kiezen van een sensei?

Ik heb een groot geluk gehad om bij Chris de Jongh te beginnen. Helaas hebben mensen ook minder geluk en maken dan eigenlijk een valse start. Dat is nauwelijks te voorkomen want hoe moet je (als beginner) beoordelen of je leraar een goede leraar en aikidoka is? Ik heb zelf in de begintijd, toen ik bij Chris ben begonnen, bij iemand anders getraind en pas later bleek dat hijzelf nauwelijks ukemi beheerste. Dat vond ik toen wel ontluisterend.

Als je leraar niet meer past, dan moet je gaan. Anders vergiftig je de sfeer in de dojo en eigenlijk vergiftig je ook jezelf. Ik heb een periode bij een school meegetraind toen ik daar in de buurt studeerde en ik ben ermee gestopt omdat ik me volstrekt niet open voelde staan voor datgene wat de leraar in die dojo onderwees.

“Als je leraar niet meer past, dan moet je gaan. Anders vergiftig je de sfeer in de dojo en eigenlijk vergiftig je ook jezelf.”

De rol van uke is er één die vaak niet of verschillend wordt uitgelegd. Wat is jouw visie hierop?

De rol van uke is essentieel! Zonder goede uke geen vooruitgang. Nage en uke is echt yin en yang. Vaak zie je dat de rol van uke niet goed wordt uitgevoerd en daarmee is er onvoldoende diepgang in de studie of blijft het op een niveau hangen.

Je bent 6e Dan, leraar binnen de JBN, zit in de aikido examen commissie. Heb je (nog) een doel met aikido?

Mijn doel met aikido is het beoefenen. Daarnaast is doceren en examens afnemen leuk en leerzaam. Scherp gesteld, als ik fysiek niet meer het aikido zou kunnen beoefenen dan stop ik. Ook met lesgeven, doceren en examens afnemen.